Co to jest “bonsai”?
Bonsai - sztuka miniaturyzowania drzew lub krzewów hodowanych w odpowiednio dobranych, płaskich pojemnikach. Efekt ten jest uzyskiwany poprzez specyficzne przycinanie oraz pielęgnację. W potocznym znaczeniu - zminiaturyzowane rośliny o sztucznie wymuszonym, płytkim systemie korzeniowym umieszczone w płaskim naczyniu. Sztuka ta pochodzi z XIV wieku, z Chin.
Jak pielęgnować takie drzewka?
Drzewka bonsai wymagają ciągłego utrzymywania wilgotnej gleby dlatego należy je podlewać raz dziennie, a podczas upałów dwa razy dziennie. Powinniśmy również pomyśleć o nawożeniu takich roślin, ponieważ przeważnie drzewka bonsai są hodowane w płytkich donicach co powoduje, że roślina szybko używa naturalne nawozy zawarte w ziemi. Glebę należy nawozić często, szczególnie wiosną, jednak znacznie rozcieńczonym preparatem. Iglaki nawozimy do końca listopada natomiast rośliny liściaste do czasu kiedy zaczną żółknąć im liście. Najważniejsze jest jednak przycinanie pędów co powoduje zagęszczenie gałązek oraz ulistnienia.
Z jakich gatunków drzew można zrobić drzewko bonsai?
Do hodowli wybiera się gatunki drzew i krzewów o zdrewniałych pędach. Najbardziej cenione są bonsai z drzew długowiecznych, jak dęby, sosny, cisy, świerki, jałowce. Najmniej natomiast ceni się krótko żyjące gatunki roślin, jak np. topola.
Podstawowe style bonsai to:
- Moyogi (wyprostowany nieregluarny) - najpopularniejszy, drzewo w tej formie charakteryzuje się pniem zwężającym się ku wierzchołkowi z kilkoma wygięciami. Gałęzie najczęściej wyrastają po zewnętrznych stronach wygięć. Ważnym czynnikiem jest tutaj asymetryczność oraz wyeksponowanie ruchu pnia. Wierzchołek drzewa powinien być pochylony w stronę oglądającego. Do formowania w stylu Moyogi nadają się sosny, jałowce oraz większość drzew liściastych.
- Shakan (styl pochylony) - ważnym czynnikiem w tej formie jest balans drzewa, pień drzewa jest pochylony w prawo lub w lewo. Mocne korzenie utrzymują drzewo w ziemi zapobiegając wywróceniu. Głowa drzewa skierowana jest w przeciwną stronę do ruchu pnia, a gałąź główna wyważa całość kompozycji. Poleca się wykorzystywać w tym stylu sosny i azalie.
- Bunjin (styl literacki) - najtrudniejsza forma bonsai. Charakteryzuje się dużą swobodą artystyczną. Akceptowane są tutaj układy pnia i gałęzi niedopuszczalne w innych formach. Gałęzie z reguły wyrastają w górnej części długiego i cienkiego pnia. Całości kompozycji musi być płynna, a jednocześnie bardzo delikatna. Inspiracją dla tego stylu są drzewa rosnące samotnie w górach, poddane ciężkim warunkom środowiska.
- Chokkan (wyprostowany regularny) - charakterystyczne dla tego stylu jest brak wygięć na pniu. Gałęzie skierowane są ku dołowi i wyrastają asymetrycznie. Korona drzewa jest uformowana w kształt trójkąta. Roślinami szczególnie polecanymi do formowania w tym stylu są to: sosny, modrzewie, jodły, jałowce, cyprysy, wiązy, klony, buk i dęby.
- Fukinagashi (styl ukształtowany przez wiatr) - inspiracją dla tej formy są drzewa z miejsc, gdzie wieje silny wiatr, najczęściej w jednym kierunku. Pień może być pochylony w tym samym kierunku co gałęzie lub w stronę przeciwną. Wyróżnia się dwie odmiany stylu, a mianowicie: drzewka uformowane w sposób sprawiający wrażenie, jakby były narażone na działanie ciągłego wiatru lub jakby zostały uderzone nagłym, silnym podmuchem. W tym stylu formuje się głównie sosny i kolny.
- Kengai (styl kaskadowy) - jest odwzorowaniem drzew rosnących na ścianach skalnych – swobodnie zwisających w dół. W tym stylu drzewko może mieć dowolną liczę gałęzi lewych, prawych i frontowych. Natomiast pień powinien się wić. Idealnymi drzewami i krzewami do formowania w tym stylu są: sosny, jałowce, bluszcze, wierzby, azalie, irgi, oliwniki i drzewa owocowe.
- Sokan (styl dwupienny) - drzewo z dwoma pniami. Pnie powinny być o różnej wysokości oraz grubości. Jeden wysoki i gruby, drugi natomiast cienki i niski. Ważnym czynnikiem przy formowaniu drzewa w tym stylu jest harmonia obu pni wyrastających z jednego systemu korzeniowego - wspólnego nebari. Pnie nie mogą się ze sobą krzyżować. Drzewa i krzewy najczęściej formowane w tym stylu to: sosny, jałowce, świerki i klony.
- Yose-uye (styl leśny) - w dużej bardzo płaskiej donicy nasadza się kilka, kilkanaście drzew najczęściej tego samego gatunku. Całość tworzy kompozycję krajobrazu - fragmentu lasu. Forma podlegać musi zasadzie asymetryczności oraz perspektywy. Często dodaje się elementy odwzorowujące leśne ścieżki lub drogi oraz niską roślinność.
